Elastyczny czas pracy – na czym polega i jak negocjować z pracodawcą?

W tym artykule:

• W elastycznym systemie pracownik sam może podjąć decyzje o godzinie rozpoczęcia pracy.
• Elastyczny rozkład czasu pracy pozwala samodzielnie przewidywać przedział czasu, w którym pracownik wykonuje powierzone obowiązki.
• W elastycznej organizacji czasu pracy nadal obowiązują zasady Kodeksu Pracy (tj. przepisy nie mogą naruszać prawa pracownika).
• Zastosowania elastycznej organizacji pracy niesie za sobą szereg zalet, ale i wyzwań.

Spis treści:

Czym jest elastyczny czas pracy?

Elastyczny czas pracy a przepisy prawa – co warto wiedzieć?

Modele elastycznego czasu pracy – jakie masz opcje?

Jakie są zalety i wady elastycznego czasu pracy?

Jak skutecznie negocjować elastyczne godziny pracy z pracodawcą?

Elastyczny czas pracy a produktywność – czy rzeczywiście działa?

Najczęstsze wyzwania związane z elastycznym czasem pracy

Czym jest elastyczny czas pracy?

Elastyczny czas pracy (lub ruchomy czas pracy) oznacza brak sztywnego harmonogramu i/lub liczby godzin przepracowanych w miesiącu. W praktyce firmy rozwiązują to, umożliwiając pracownikom np. rozpoczęcie pracy między 7:00 a 10:00, a skończenie jej między 15:00 a 18:00 (tak, żeby w danym dniu przepracować 8 godzin). Takie rozwiązanie ma ułatwić zachowanie work-life-balance czy godzenie innych obowiązków (np. opieki nad dziećmi) oraz zwiększać ich produktywność i zadowolenie z pracy. W efekcie więc to pracownik decyduje w jakich godzinach będzie pracował, a to dopasowanie godzin pracy uzależnione jest od np. jego prywatnych planów.

• 1. Rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy.Art. 140 1 Kodeks pracy

Przeczytaj także: Trendy w ogłoszeniach o pracę IT — co nowego na rynku zatrudnienia?

Elastyczny czas pracy a przepisy prawa – co warto wiedzieć?

Oczywiście ta elastyczność ma swoje granice – są to przepisy prawne. Najważniejsze z nich zawiera artykuł 140 Kodeksu Pracy, który gwarantuje m.in. prawo do odpoczynku oraz reguluje kwestię nadgodzin. Poza tym od kwietnia 2023 znowelizowano KP zgodnie z dwiema unijnymi Dyrektywami z dnia 20 czerwca 2019 (2019/1152 oraz 2019/1158). Dzięki temu rodzic dziecka do 8. roku życia może wnioskować o elastyczny czas pracy.

Ponieważ przepisy pozwalają na wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy, pracodawca może bardziej elastycznie planować godziny pracy w ciągu roku (przydatne zwłaszcza w branżach mocno sezonowych), ale dalej obowiązują go wspomniane wcześniej postanowienia KP. Artykuł 132 mówi, że pracownikowi należy się minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego oraz 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowo (co do zasady włącza się w to niedzielę). W praktyce nie można więc żądać od pracownika więcej niż 13 godzin w ciągu doby (KP przewiduje pewne wyjątki, np. w systemie równoważnego czasu pracy).

Ponadto pracodawca musi zawsze zapewnić warunki pracy zgodne z zasadami BHP (często opcją jest np. praca zdalna lub hybrydowa), a każde porozumienie między stronami powinno zostać potwierdzone pisemnie.

Przeczytaj także: Co wybrać? Praca w start-upie, średniej firmie czy w korporacji?

Modele elastycznego czasu pracy – jakie masz opcje?

Istnieje kilka modeli elastycznego czasu pracy:

• Ruchomy czas pracy, czyli możliwość wybrania godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy pod warunkiem przepracowania określonej liczby godzin albo obecności/dostępności w określonym przedziale czasowym (tzw. core hours, np. 10:00-14:00),
• Ponowne wykonywanie pracy po dowolnej przerwie,
• Indywidualny rozkład czasu pracy, czyli ustalenie tygodniowego harmonogramu, np. początek pracy zawsze o 8:00, a koniec o 14:00, 16:00 czy 18:00, w zależności od dnia tygodnia,
• Praca zadaniowa, w której pracownik jest rozliczany za rezultaty obowiązków zawodowych i wykonane zadania, a nie sztywną liczbę godzin,
• Praca zdalna/hybrydowa, czyli z domu albo innego miejsca poza biurem, w godzinach dostosowanych do swojej dyspozycyjności,
• Skrócony tydzień pracy, np. wypracowanie standardowego „tygodnia” w 4 dni, co pozwala na dodatkowy dzień wolny (4 dni pracy, 3 dni wolne).

Jakie są zalety i wady elastycznego czasu pracy?

Jak każde rozwiązanie, również elastyczny czas pracy ma wady i zalety, które zebrano w krótkiej tabelce.

Jak skutecznie negocjować elastyczne godziny pracy z pracodawcą?

Jeśli chcesz negocjować elastyczne godziny pracy, musisz wcześniej dowieść swojej odpowiedzialności i sumienności. Dlatego przygotowując się do rozmowy z przełożonym:

• Przygotuj argumenty, dlaczego Twój elastyczny czas pracy opłaca się firmie (najczęściej to korzyści dla przedsiębiorstwa albo zespołu głównie interesują pracodawcę),
• Zaproponuj konkretny plan (z dostępnych opcji wybierz tę, która Ci odpowiada i to ją przedstaw szefowi),
• Bądź otwarty na kompromisy (przejściowe rozwiązania mogą pokazać, czy system rzeczywiście się sprawdza),
• Zastanów się, czy nie warto złożyć wniosek w imieniu całego zespołu projektowego,
• Ustal zasady komunikacji z pracodawcą i współpracownikami (np. w jaki sposób będziesz się rozliczać z wykonanych zadań, jak będzie wyglądać raportowanie i dostępność dla innych członków zespołu itp.).

Elastyczny czas pracy a produktywność – czy rzeczywiście działa?

Elastyczność w zarządzaniu czasem pracy może podnieść produktywność, o ile zostanie dobrze wykorzystana (więcej o pułapkach za chwilę). Dzieje się tak, ponieważ pracownicy mają możliwość dostosowania godzin pracy do momentu, w którym są najbardziej skupieni i efektywni. Łatwiej im uniknąć znudzenia, znużenia i wypalenia, a dowód zaufania ze strony pracodawcy często stanowi porządny zastrzyk motywacji – a to przekłada się na wzrost zaangażowania i lojalności.

Najczęstsze wyzwania związane z elastycznym czasem pracy

Skoro elastyczny czas pracy ma tyle zalet, gdzie jest haczyk? Haczyk jest, i to nie jeden! Największe wyzwania to:

• Jak i kiedy porozumiewać się ze współpracownikami? Niektóre projekty wymagają synchronizacji działań oraz szybkich reakcji, co może być trudne, gdy realizujące je osoby pracują w niepokrywających się godzinach.
• Jak uniknąć nadmiernego obciążenia pracą? Tak, elastyczny czas pracy sprzyja równowadze, ale… nie zawsze. Odłożenie spraw zawodowych w home office bywa trudne. Inna pułapka to „odpuszczanie sobie” na początku tygodnia i nadrabianie zaległości w pozostałe dni.
• Jak uniknąć nieporozumień co do wypracowanych godzin? Potrzebne są przejrzyste metody pomiaru wyników i czasu pracy.

Jak widać, elastyczny czas pracy może przynieść wiele korzyści zarówno dla pracowników, jak i pracodawców, jednak wymaga odpowiedniej komunikacji, zaufania oraz jasnych ustaleń. Czy to coś dla Ciebie? Porozmawiaj z przełożonym i sam się przekonaj.

Może Ci się spodobać:

• Umowa B2B - czym jest, kto może ją zawrzeć oraz jakie są wady i zalety
• Dlaczego branża IT kontraktami B2B stoi?
• Wypowiedzenie umowy B2B – zasady, terminy i kluczowe aspekty prawne