Test przedsiębiorcy w wykonaniu PIP – 5 czerwonych flag w Twoim kontrakcie B2B

Spis treści:

Czym jest test przedsiębiorcy? – definicja

Test przedsiębiorcy

Znaczenie analizy kontraktu dla przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą

Jakie konsekwencje niesie za sobą świadczenie usług bez analizy umowy?

Test przedsiębiorcy – FAQ

Test przedsiębiorcy – podsumowanie

Czym jest test przedsiębiorcy? – definicja

Test przedsiębiorcy to zestaw kryteriów i pytań weryfikacyjnych stosowanych przez organy kontrolne (głównie PIP oraz ZUS), mający na celu ustalenie faktycznego charakteru relacji między stronami umowy. Narzędzie to służy do rozstrzygnięcia, czy osoba wystawiająca fakturę rzeczywiście prowadzi niezależną działalność gospodarczą, czy też jej praca posiada wszystkie cechy stosunku pracy.

Obszary, którymi zajmuje się w tym aspekcie PIP, to:

• Podporządkowanie - czy wykonawca musi stosować się do bieżących poleceń służbowych i raportować każdy etap pracy?
• Miejsce i czas - czy praca jest wykonywana w godzinach i miejscu ściśle narzuconym przez zleceniodawcę?
• Ryzyko gospodarcze - czy wykonawca ponosi odpowiedzialność finansową wobec osób trzecich za błędy, czy też odpowiedzialność ta spoczywa na firmie?
• Narzędzia pracy - czy wykonawca korzysta z własnego sprzętu i oprogramowania, czy też wszystko zapewnia firma?
• Możliwość zastępstwa - czy umowa pozwala na oddelegowanie zadań podwykonawcy, czy wymaga wyłącznego świadczenia pracy osobistej?

Więcej o tych obszarach dowiesz się w dalszej części artykułu.

Test przedsiębiorcy

Test przedsiębiorcy nie wymaga wiedzy prawniczej, ponieważ większość czerwonych flag będzie wyraźnie kojarzyć się z zapisami typowych dla umów pracowników etatowych. Każdy, kto miał taką umowę i dokładnie przeczyta kontrakt B2B, z łatwością wyłapie niepokojące klauzule:

• Klauzule ograniczające niezależność, „Zleceniobiorca zobowiązuje się stosować do poleceń Zleceniodawcy co do sposobu wykonania usługi” albo „Prace będą wykonywane pod nadzorem i według wskazówek osoby wyznaczonej przez Zamawiającego”.
• Sztywne postanowienia o czasie i miejscu pracy. Oczywiście umowa powinna mówić np. o realizacji zadania w uzgodnionym terminie, ewentualnie o dostępności w określonym przedziale godzin, ale zapis o „świadczeniu usług w dniach roboczych w godzinach 9-17 w miejscu wskazanym przez Zamawiającego” wykracza poza normalne ustalenia biznesowe.
• Założenia o urlopach w stylu „Przysługują X dni płatnej przerwy w świadczeniu usług (urlopu) rocznie” lub „Zamawiający zapewni świadczeniodawcy pakiet medyczny” w rzeczywistości wskazują na stosunek pracy, a nie B2B.
• Umowy, w których wynagrodzenie jest tak skalkulowane, aby ograniczyć pracę do jednego kontrahenta. Oczekiwanie nieformalnej wyłączności jawnie ogranicza swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.

Znaczenie analizy kontraktu dla przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą

Dokładna analiza kontraktu B2B przed jego podpisaniem to bezpieczeństwo i trwałość dla firmy. Nie oznacza braku współpracy, ponieważ zazwyczaj chodzi o odpowiednie skonstruowanie brzmienia zapisów. Należy do tego podejść z dbałością, bo nawet pojedyncza klauzula może przesądzić o ocenie PiP. Trzeba też pamiętać, że tak samo może zostać odebrany brak paragrafu o:

• możliwości powierzenia wykonania usługi osobie trzeciej – wymusza to osobiste świadczenie pracy,
• procedurze reklamacyjnej – sugeruje, że nie ponosisz żadnego ryzyka związanego z działalnością prowadzoną na rzecz zleceniodawcy.

Przeczytaj także: L4 na B2B - co musisz wiedzieć?

Jakie konsekwencje niesie za sobą świadczenie usług bez analizy umowy?

Zaniedbanie analizy umowy B2B przed jej zawarciem pociąga za sobą szereg negatywnych konsekwencji. Jeśli PiP podczas kontroli uzna ją za stosunek pracy, nakaże podpisanie umowy z wsteczną datą. Skutkiem tego będzie:

• powstanie zaległości na gruncie PIT oraz w ubezpieczeniach społecznych i składce zdrowotnej,
• opodatkowanie przychodu według skali podatkowej, co wynika z utraty prawa do podatku liniowego czy ryczałtu,
• zakwestionowanie kosztów uzyskania przychodu (pracownik nie ponosi wydatków np. z tytułu zakupu wartości niematerialnych jak licencje),
• obowiązek korekty wszystkich deklaracji PIT i VAT, a co za tym idzie – zwrotu odliczonego VAT i wyrównanie podatku dochodowego.

Warto dodać, że fiskus może dochodzić tych należności nawet do 5 lat wstecz, i że z tytułu zaległości zawsze nalicza ustawowe odsetki.

Dla jednoosobowych firm często oznacza to koniec działalności – nie tylko z powodu ogromnych kosztów, ale też z tytułu utraty źródła dochodów. Dość prawdopodobne, że „nowy” pracodawca od razu podsunie ci rozwiązanie umowy. Z kolei, jeśli dojdzie do sporu, czeka Cię długotrwała batalia prawna z administracją – od odwołań w PIP przez sąd pracy po ewentualne spory z ZUS i skarbówką. Oznacza to konieczność poświęcenia czasu, energii i pieniędzy na adwokatów, księgowych i postępowania wyjaśniające, a nie na wywiązywanie się z innych zleceń. Do tego dochodzi oczywiście życie w ciągłym stresie i niepewności. Pominięcie analizy umowy B2B przed jej podpisaniem to ogromne ryzyko!

Przeczytaj także: Freelancing w branży IT – korzyści i wyzwania

Test przedsiębiorcy – FAQ

Co to jest test przedsiębiorcy i kogo może dotyczyć?

Celem testu jest wychwycenie tzw. ukrytego zatrudnienia i może objąć nawet setki tysięcy samozatrudnionych w Polsce. Niewątpliwie podejrzane wydadzą się sytuację, gdy samozatrudnieni wystawiają jedną fakturę miesięcznie na rzecz jednego podmiotu.

Jakie zapisy w umowie B2B świadczą o fikcyjnym samozatrudnieniu?

Do głównych czerwonych flag należą klauzule wskazujące na:

• całkowite podporządkowanie poleceniom „klienta” (jak szefowi),
• sztywne godziny i miejsce pracy zleceniobiorcy,
• brak ryzyka gospodarczego po stronie samozatrudnionego.

Co grozi przedsiębiorcy i jego klientowi, jeśli PIP uzna kontrakt B2B za etat?

Przedsiębiorca straci prawo do liniowego podatku czy ryczałtu i będzie musiał rozliczyć dochody na zasadach pracowniczych (według skali 12/32%). Firma zlecająca zostanie zobowiązana do opłacenia zaległych składek ZUS za cały okres współpracy wraz z odsetkami. Niezbędna będzie też korekta deklaracji podatkowych, co w praktyce oznacza ogromne obciążenia finansowe.

Test przedsiębiorcy – podsumowanie

Dane Głównego Urzędu Statystycznego potwierdzają, że coraz więcej osób decyduje się na samozatrudnienie w oparciu o kontrakt B2B (np. w branży IT). Nie uszło to uwadze rządu. Nowe przepisy ściągają dotychczasowe ograniczenia z PIP, a wykorzystanie technologii cyfrowych do analizy ksiąg i faktur niewątpliwe pozwoli organom podatkowym na weryfikację, czy dana osoba rzeczywiście działa na własny rachunek. Warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę w umowach, by uniknąć kosztownych błędów i bezpiecznie rozwijać swój biznes.

Może Ci się spodobać:

• Umowa B2B - czym jest, kto może ją zawrzeć oraz jakie są wady i zalety
• Wypowiedzenie umowy B2B – zasady, terminy i kluczowe aspekty prawne
• Urlop wypoczynkowy na umowie B2B - co warto wiedzieć, prowadząc własną działalność?