Czterodniowy tydzień pracy – trend czy realna zmiana na rynku pracy?

W tym artykule:

• Model skróconego tygodnia pracy cieszy się coraz to większą popularnością właściwie na całym świecie.
• Skrócenie czasu pracy pociąga za sobą wiele zalet, ale także zagrożeń, z którymi musi liczyć się pracodawca.
• Wady czterodniowego tygodnia pracy dotyczą głównie organizacji oraz produktywności.
• Temat czterodniowego tygodnia pracy w Polsce jest gorący zwłaszcza w kontekście nowoczesnych organizacji z branży IT.

Spis treści:

Czterodniowy tydzień pracy – na czym polega?

Od kiedy czterodniowy tydzień pracy może obowiązywać w Polsce?

Korzyści czterodniowego tygodnia pracy dla pracowników i pracodawców

Czy krótszy tydzień pracy oznacza niższą pensję?

Jakie branże mogą najłatwiej wdrożyć czterodniowy tydzień pracy?

Czterodniowy tydzień pracy w praktyce – efekty badań

Krótszy tydzień pracy – co może stanowić wyzwanie?

Czy polskie firmy są gotowe na czterodniowy tydzień pracy?

Czterodniowy tydzień pracy – na czym polega?

Zgodnie z nazwą, czterodniowy tydzień pracy trwa… cztery dni, zamiast pięciu. Wraz z takim skróceniem tygodnia roboczego, dochodzi najczęściej również do ograniczenia godzin pracy –z 40 do 35 (mówiąc o pracy na cały etat), chociaż wiele zależy tak naprawdę od indywidualnych ustaleń danej firmy.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że to pracodawca ustala, w jakie dni pracownik będzie dyspozycyjny – możliwe jest na przykład pracowanie przez trzy dni, z czwartym dniem wolnym, a piątego zatrudniony znowu przychodzi do pracy czy loguje się do systemu w ramach home office.

Model takiego zatrudnienia jest testowany w wielu krajach – przodują w tym Wielka Brytania i Portugalia, podobne próby przeprowadzają również japońskie oddziały Microsoft.

Od kiedy czterodniowy tydzień pracy może obowiązywać w Polsce?

O możliwości wprowadzenia czterodniowego tygodnia pracy w Polsce mówi się od kilku lat. W 2022 roku projekt zgłoszony został przez Partię Razem oraz Klub Parlamentarny Lewicy. Wówczas pomysł ten jednak został odrzucony, co jednak nie zakończyło rozważań na temat faktycznego zastosowania takiego modelu w naszym kraju. Niektóre z prywatnych przedsiębiorstw, na własną rękę, testują to rozwiązanie.

Obecnie ponownie rozważa się poprowadzenie prac nad prawnym uregulowaniem tej kwestii. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w związku z coraz częściej otrzymywanymi petycjami w tej sprawie, opracowuje szczegóły reformy, która wprowadziłaby czterodniowy tydzień pracy (niezbędne zapisy znalazły się już zresztą w Kodeksie Pracy). Zgodnie z obietnicami, system ten powinien zostać wdrożony jeszcze za obecnej kadencji rządu.

Ważnym czynnikiem wpływającym na podjęcie takich prac jest fakt, że Polacy są jednym z najbardziej „zapracowanych” narodów w Europie. Długa i ciężka praca przyczynia się do wypalenia zawodowego, ogólnego zmęczenia i wywoływać może zaburzenia takie, jak nerwica czy depresja.

Korzyści czterodniowego tygodnia pracy dla pracowników i pracodawców

Pięciodniowy tydzień pracy jest modelem w wielu branżach przestarzałym i wymagającym korekty – twierdzą zwolennicy jego skrócenia. Podają przy tym szereg korzyści, z których skorzystają tak pracownicy, jak i pracodawcy.

W przypadku pracowników można mówić o takich zaletach czterodniowego tygodnia pracy, jak:

• wypracowanie optymalnego work-life balance, czyli balansu pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym – mając więcej czasu wolnego, można skutecznie odpocząć i przeznaczyć dodatkowy dzień na budowanie relacji rodzinnych, rozwijanie pasji czy zdobywanie wiedzy,
• ograniczenie stresu – świadomość dłuższego okresu wolnego poprawia samopoczucie i pozwala rozładować negatywne emocje,
• poprawa stanu zdrowia – pracownik ma więcej czasu na to, by zadbać o siebie, odpocząć i wprowadzić, chociażby, więcej aktywności fizycznej.

Chociaż pracodawcy nie są zanadto skłonni do uznania czterodniowego tygodnia pracy za dobre rozwiązanie, również dla nich może ono przynieść wymierne korzyści:

• poprawa wydajności – pracownicy, którzy są wypoczęci i mniej zestresowani, pracują wydajniej, nawet w krótszym czasie,
• ograniczenie kosztów – przedsiębiorstwo, które nie funkcjonuje w dni wolne, nie generuje kosztów za media (prąd, ogrzewanie, woda), co w stosunku rocznym przynosić może spore oszczędności,
• optymalizacja procesów – system skróconego tygodnia pracy wymusi na wielu firmach wprowadzenie niezbędnej optymalizacji działania, co, w ogólnym rozrachunku, może poprawić pozycję firmy i jej dochodowość.

Czy krótszy tydzień pracy oznacza niższą pensję?

Zgodnie z opiniami wyrażanymi przez rząd, wynagrodzenie za pracę w ramach czterodniowego tygodnia pracy nie powinno ulec obniżeniu. Czy jest to jednak możliwe, biorąc pod uwagę skrócenie także liczby godzin?

W ramach prac nad projektem zmian wyraźnie zaznacza się, że wynagrodzenie powinno pozostawać na takim samym poziomie, jak przy całym etacie. Póki jednak przepisy nie zostaną wprowadzone, wśród pracodawców panuje pewna swoboda w tej kwestii. Firmy, które decydują się na testowanie takiego modelu, często „obcinają” jednocześnie pensje pracowników – zwykle do poziomu 80% wynagrodzenia.

Przeczytaj także: Urlop wypoczynkowy na umowie B2B - co warto wiedzieć, prowadząc własną działalność?

Jakie branże mogą najłatwiej wdrożyć czterodniowy tydzień pracy?

Z całą pewnością wszystkie sektory gospodarki, w przypadku wprowadzenia czterodniowego tygodnia pracy, musiałyby w znaczący sposób zmienić zasady funkcjonowania. Istnieje jednak kilka branż, w których takie wdrożenie mogłoby okazać się stosunkowo proste.

Mowa tu o najnowocześniejszych sektorach, w tym, przede wszystkim, o branży IT. Tutaj już teraz często pracownicy realizują swoje obowiązki zdalnie, mogąc pracować z dowolnego miejsca na świecie. Dla nich skrócenie tygodnia pracy do 35 godzin nie wprowadziłoby prawdopodobnie zbyt dużego zamieszania.

Z tego modelu pracy mogłyby dość szybko skorzystać również branże związane z finansami, usługami ubezpieczeniowymi czy szeroko pojmowaną administracją.

Czterodniowy tydzień pracy w praktyce – efekty badań

Międzynarodowa organizacja 4 Day Week Global, silnie lobbująca za wprowadzeniem tego rozwiązania, od pewnego czasu prowadzi badania związane z efektami skrócenia czasu pracy. Wyniki wyraźnie przemawiają na korzyść nowego trybu.

Całkowite wyniki badań nad zaletami wynikającymi z wprowadzenia czterodniowego tygodnia pracy w Niemczech potwierdzają, że:

• wzrasta przychód roczny firmy,
• ograniczone zostaje występowanie syndromu wypalenia zawodowego (o 64%),
• o ponad 40% spada ryzyko odejścia pracownika z firmy,
• niemal o 55% wzrasta wydajność (zdolność do pracy).

Badania przeprowadzane w innych krajach, takich jak Brazylia czy Republika Południowej Afryki potwierdzają powyższe wyniki.

Krótszy tydzień pracy – co może stanowić wyzwanie?

Krótszy tydzień pracy może okazać się niemałym wyzwaniem dla firm pracujących zmianowo, w przypadku których należałoby wprowadzić praktycznie całkowicie odmienny model działania. Ograniczenia związane z pracą w nocy czy, w ogóle, w trybie zmianowym mogłyby wiązać się z koniecznością zatrudnienia dodatkowych pracowników, a więc i z podniesieniem kosztów przedsiębiorstwa. Podobnie zresztą wygląda sytuacja w służbie zdrowia, gdzie takie rozwiązanie wydaje się wręcz niemożliwe.

Czterodniowy tydzień pracy problematyczny będzie również dla szkolnictwa. Biorąc pod uwagę i tak bardzo okrojoną już kadrę nauczycielską, konieczność skrócenia czasu pracy wymagać będzie bardzo złożonych działań – prawdopodobnie związanych również ze skróceniem tygodnia nauki. To z kolei stanowić może problem dla rodziców, którzy będą musieli zapewnić opiekę swoim dzieciom, jeśli w ich dniu wolnym od szkoły będą akurat pracować.

Czy polskie firmy są gotowe na czterodniowy tydzień pracy?

Biorąc pod uwagę fakt, że kilka polskich firm skutecznie wprowadziło testowo czterodniowy tydzień pracy, wiele branż jest na to gotowych. W przypadku jednak wybranych sektorów – czy to IT, produkcji, służby zdrowia czy szkolnictwa, wdrożenie rozwiązania tego rodzaju musiałoby zostać poprzedzone ogromną reorganizacją. Postęp technologiczny oraz trendy sugerują jednak, że ta zmiana jest jeszcze bardziej realna niż kilka lat temu.

Może Ci się spodobać:

• Dlaczego branża IT kontraktami B2B stoi?
• Wymiar czasu pracy w 2025 roku – tabela i praktyczne porady
• Zmiany w kodeksie pracy 2025 - najważniejsze nowości i ich wpływ na rynek pracy