Pierwsza umowa o pracę — co musisz wiedzieć?

W tym artykule:

• Pierwsza umowa o pracę, na jaki okres powinna być podpisana? Jak odnosi się do tego Kodeks Pracy?
• Umowa o pracę jak wygląda? W dokumencie tym powinny być uwzględniane kwestie m.in. dotyczące elastyczności godzinowej, możliwości pracy zdalnej oraz polityki dotyczącej praw autorskich i własności intelektualnej.
• Pierwsza umowa o pracę to także świetna okazja do negocjacji warunków, które będą sprzyjać Twojemu rozwojowi zawodowemu oraz komfortowi pracy.

Spis treści:

Co powinna zawierać pierwsza umowa o pracę?

Jakie są rodzaje umów o pracę?

Pierwsza umowa o pracę na jaki okres?

Jak wygląda umowa o pracę?

Prawa i obowiązki pracownika wynikające z umowy o pracę

Jakie są wymogi formalne przy podpisywaniu umowy o pracę?

Pierwsza umowa o pracę — podsumowanie

Co powinna zawierać pierwsza umowa o pracę?

Jak powinna wyglądać umowa o pracę? Nie ma oczywiście jednego, sztywnego szablonu, który obejmuje wszystkie branże i firmy. Niemniej jednak, zanim podpiszesz dokument, zwróć uwagę na:

• Dane stron umowy. Pełne nazwiska i dane kontaktowe pracownika oraz pracodawcy, w tym nazwa firmy, adres rejestrowy i ewentualnie numer identyfikacyjny firmy (NIP, REGON).
• Data zawarcia umowy. Precyzyjne określenie, kiedy umowa została podpisana oraz data rozpoczęcia pracy.
• Rodzaj umowy. Określenie, czy jest to umowa o pracę na czas nieokreślony, na czas określony, na okres próbny, czy umowa na zastępstwo.
• Stanowisko pracy i zakres obowiązków. Precyzyjny opis stanowiska, jakie pracownik będzie zajmował, wraz z listą głównych obowiązków i odpowiedzialności związanych z tą rolą.
• Wynagrodzenie. Szczegóły dotyczące wynagrodzenia, w tym kwota brutto, częstotliwość wypłat, oraz informacje o innych składnikach wynagrodzenia takich jak premie czy dodatki.
• Wymiar czasu pracy. Informacja, czy pracownik będzie pracował na pełen etat, czy w niepełnym wymiarze godzin, a także rozkład czasu pracy (np. dni robocze, godziny pracy).
• Miejsce wykonywania pracy. Adres lub adresy miejsc, w których pracownik będzie wykonywał swoje obowiązki.
• Warunki dotyczące rozwiązania umowy. Zasady dotyczące wypowiedzenia umowy przez pracownika oraz pracodawcę, w tym okresy wypowiedzenia.
• Przepisy dotyczące poufności i praw autorskich. W przypadku branży IT kluczowe mogą być także zapisy dotyczące ochrony danych, poufności oraz przepisy regulujące prawa autorskie do tworzonych przez pracownika rozwiązań i programów.

Jakie są rodzaje umów o pracę?

#1 Umowa o pracę na czas nieokreślony

Potocznie nazywana “umową na stałe” - przez wielu pracowników uznawana za najbardziej stabilną formę zatrudnienia. Nie ma w niej określonego terminu zakończenia pracy, co daje pracownikowi duże poczucie bezpieczeństwa finansowego. Rozwiązanie takiej umowy wymaga wypowiedzenia zgodnie z kodeksem pracy.

Art.  36.  [Okresy wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony lub nieokreślony]

• 1. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;

2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;

3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

#2 Umowa o pracę na czas określony

To umowa zawierana na wyraźnie określony okres, który jest z góry ustalony i zapisany w umowie. Umowa taka automatycznie wygasa po upływie czasu, na który została zawarta. Może być także rozwiązana w trybie wypowiedzenia, jeśli strony tak ustalą. Przepisy ograniczają liczbę kolejnych umów na czas określony między tymi samymi stronami.

Dane z Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej w Polsce wskazują, że znaczna część młodych pracowników rozpoczyna pracę właśnie od umowy na czas określony, co daje pracodawcom możliwość oceny przydatności nowego pracownika przed zaoferowaniem stałego zatrudnienia.

#3 Umowa o pracę na okres próbny

Jest to specyficzny rodzaj umowy, który może być zawarty na okres nie dłuższy niż trzy miesiące. Służy ona przede wszystkim ocenie, czy dany pracownik nadaje się do pełnienia określonych obowiązków. Po zakończeniu okresu próbnego umowa może być przedłużona na czas określony lub nieokreślony.

#4 Zatrudnienie na umowę o pracę na zastępstwo

Jest to umowa zawierana na czas nieobecności innego pracownika, którego obowiązki mają być tymczasowo przejęte. Kończy się automatycznie po powrocie zastępowanego pracownika do pracy.

Dowiedz się, dlaczego w branży IT znacznie popularniejsza jest umowa B2B: Dlaczego branża IT kontraktami B2B stoi?

Pierwsza umowa o pracę na jaki okres?

Umowa o prace, na jaki okres powinna być podpisana? To oczywiście zależy od typu umowy. Tak oto umowa o pracę na okres próbny może trwać maksymalnie trzy miesiące. Po jej zakończeniu, jeśli obie strony są zadowolone, często przechodzi się do umowy na czas określony lub na czas nieokreślony.

W Polsce, przepisy ograniczają łączny czas trwania umów na czas określony między tymi samymi stronami do 33 miesięcy, a liczba kolejnych takich umów nie może przekroczyć trzech.

Art.  251.  [Ograniczenia w zawieraniu umów o pracę na czas określony]

• 1. Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech.

Jak wygląda umowa o pracę?

Umowa o pracę, jak wygląda? Jest to formalny dokument, regulujący stosunek pracy między pracownikiem a pracodawcą. Powinna ona zawierać kluczowe informacje, m.in. dane obu stron (imię i nazwisko pracownika, nazwa i adres pracodawcy), rodzaj umowy (na czas określony, nieokreślony, na okres próbny), data rozpoczęcia pracy oraz ewentualnie termin zakończenia. Ponadto umowa powinna zawierać informacje o przysługującym pracownikowi urlopie, warunkach dotyczących rozwiązania umowy oraz innych prawach i obowiązkach wynikających z kodeksu pracy.

Umowa jest podpisywana przez obie strony i każda z nich powinna otrzymać jej egzemplarz na własność, a wszelkie zmiany w umowie wymagają formy pisemnej i zgody obu stron.

Prawa i obowiązki pracownika wynikające z umowy o pracę

#1 Prawa pracownika

1. Pracownik ma prawo do otrzymywania wynagrodzenia w ustalonym terminie i kwocie, zgodnie z warunkami określonymi w umowie o pracę.
2. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i zdrowe warunki pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami.
3. Każdy pracownik ma prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Długość urlopu zależy od stażu pracy oraz może być określona w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach. Przeczytaj także: Urlop wypoczynkowy - przewodnik (wymiar, zasady, wzór wniosku urlopowego)
4. W niektórych przypadkach pracownik ma prawo do szkoleń niezbędnych do wykonania powierzonych mu zadań. Pracodawca może również zapewnić dostęp do dalszego kształcenia zawodowego. Jest to niezwykle ważne, bowiem młodzi pracownicy często odczuwają brak zgodności między swoimi kwalifikacjami a wymaganiami stanowiska.
5. Pracownik ma prawo do ochrony swojej godności oraz do pracy wolnej od dyskryminacji, mobbingu i innych form nadużycia.

#2 Obowiązki pracownika

1. Pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy na zasadach określonych w umowie o pracę, z należytą starannością i zgodnie z poleceniami przełożonych.
2. Pracownik musi przestrzegać ustalonego czasu pracy i zgłaszać się do pracy punktualnie.
3. Pracownik ma obowiązek dbać o dobra firmy i używać narzędzi pracy zgodnie z ich przeznaczeniem.
4. W zależności od rodzaju pracy, pracownik może być zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji poufnych związanych z działalnością firmy.
5. Pracownik ma obowiązek przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jakie są wymogi formalne przy podpisywaniu umowy o pracę?

Zgodnie z art. 29 §  2 - umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy musi potwierdzić pracownikowi ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Pierwsza umowa o pracę — podsumowanie

Pierwsza praca na umowę o pracę jest ważnym momentem w życiu zawodowym każdego pracownika. Umowa ta reguluje stosunek pracy pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, definiując prawa i obowiązki obu stron.

Zazwyczaj określa ona takie elementy jak rodzaj umowy (na czas określony, nieokreślony czy na okres próbny), stanowisko pracy, zakres obowiązków, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy, miejsce wykonywania pracy, a także zasady dotyczące urlopów i rozwiązania umowy. Dla wielu osób pierwsza umowa o pracę jest także momentem nauki i rozwoju zawodowego, który może otworzyć drogę do przyszłych sukcesów i awansów w wybranej ścieżce kariery. Dlatego tak ważne jest, aby podchodzić do niej z odpowiednią uwagą i starannością.

Może Ci się spodobać:

• Umowa B2B - czym jest, kto może ją zawrzeć oraz jakie są wady i zalety
• Pierwsza praca w IT — co musisz wiedzieć i jak szukać?