Side project w IT - co to jest, czy warto i jak zacząć?

Spis treści:

Co to jest side project i dlaczego warto go mieć?

Jak pokazać side project na rozmowie rekrutacyjnej i na GitHubie?

Side project a umowa o pracę — co wolno, a czego nie?

FAQ — Najczęściej zadawane pytania o side project w IT

Co to jest side project i dlaczego warto go mieć?

Side project to nic innego, jak „projekt poboczny”czyli taki, który realizujesz niejako nadprogramowo –poza godzinami pracy zawodowej, bez presji ze strony przełożonych czy klientów i, co dla wielu specjalistów jest naprawdę ważne, bez ściśle wyznaczonego deadline’u, który mógłby powodować dodatkowy stres.

Opracowanie pobocznego projektu jest w IT doskonałym sposobem na to, by w praktyce przetestować wiedzę, jaką udało Ci się zdobyć chociażby podczas kursu czy szkolenia. Nie musisz przy tym stawiać na wybitnie wysoki poziom jego trudności. Twój side project nie musi też powstać z myślą o jego zmonetyzowaniu w przyszłości. Potraktuj go raczej jako wkład w rozwój umiejętności technicznych, który może dodatkowo wesprzeć budowanie solidnego portfolio, faktycznie zwracającego uwagę ewentualnych pracodawców. Dobrze wykonany pokazuje bowiem, w jaki sposób myślisz i działasz w pracy.

Takie działanie może być również sprawdzianem tego, w jaki sposób zarządzasz projektem, począwszy od pomysłu, przez MVP i deployment, aż po jego utrzymanie oraz, ewentualne, zarabianie na nim (ale to nigdy nie powinno być Twoim priorytetem w przypadku side projektów w IT).

Przeczytaj także: Rozwój zawodowy — jak planować i realizować swoją karierę?

Pomysły na side project — od czego zacząć?

Czujesz, że side project w IT jest tym, za co chcesz się wziąć, ale nie do końca wiesz jak? To częsty problem, jednak możliwości jest tak wiele, że ostatecznie z pewnością znajdziesz temat, który będzie odpowiadać i Twoim oczekiwaniom, i możliwościom.

Najważniejszą wskazówką jest dostosowanie poziomu trudności projektu do własnych umiejętności. Sięganie po pomysł na poziomie seniora, gdy dopiero zaczynasz, może szybko skończyć się porzuceniem zadania i zniechęceniem do podejmowania nowych. Jeżeli nie uda Ci się opisać MVP w jednym, sensownym zdaniu, projekt jest za duży na start.

Najlepsze rozwiązanie? Znajdź problem, który doskwiera Ci w codziennej pracy lub określ jasno, czego chcesz się nauczyć. Stwórz lub ulepsz narzędzie (albo zminimalizuj już istniejące do własnych potrzeb), które ten problem wyeliminuje – jego budowanie będzie zarówno nauką nowej technologii, jak i konkretnym ułatwieniem w przyszłości.

Przykładowe pomysły na side project w IT:

• Side project dla juniora – opracuj bota, który automatycznie rozstrzygać będzie konkursy na serwerze Discorda.
• Side project dla mida – zaplanuj narzędzie, dzięki któremu zautomatyzujesz swój workflow – np. skrypt, który pozwoli Ci wybierać interesujące Cię dane ze stron internetowych.
• Side project dla seniora – stwórz kurs techniczny dostarczający konkretną wiedzę (samemu się przy tym ucząc).

Przeczytaj także: Jak poprawić efektywność pracy? Praktyczne porady

Jak zacząć i nie porzucić side projectu?

Okazuje się, że największą bolączką nie zawsze jest wymyślenie tematu side projectu. Znacznie trudniejsze jest jego kontynuowanie. Kilka kroków pozwala uniknąć najczęstszych pułapek związanych z ukończeniem projektu.

1. Scope creep – niekontrolowane rozszerzanie się projektu. Im więcej, tym lepiej? Niekoniecznie! Czasami trzeba trzymać pomysł w ryzach. Jasno określ MVP (krótko, ale konkretnie). Unikaj wdrażania elementów (auth, i18n), które nie są Ci teraz do niczego potrzebne.
2. Time box – ustal zakresy czasowe pracy nad projektem (poniedziałek i środa po 40 minut, sobota 1,5 godziny itp.). Pozwoli Ci to uniknąć zarówno długiego siedzenia nad kolejnym problemem, jak i porzucania rytmu pracy. Jeśli jednak czujesz nadmierną presję lub wyczerpanie, zrób przerwę i przemyśl całość jeszcze raz.
3. Stack – wybierz narzędzia i technologie, które wykorzystasz. Bez nich będziesz od samego początku błądzić i wydłużać pracę.
4. Repozytorium w GitHub – od pierwszego dnia publikuj wyniki swoich działań. Mechanizm publicznego pokazania wyników motywuje najlepiej. Nie bój się, że ktoś negatywnie go oceni, bo jest surowy i „brzydki”. Społeczność IT tak nie działa. Dostaniesz za to sensowny feedback.
5. Kamienie milowe zamiast deadline’u – określaj kolejne etapy (działająca sekcja do końca tygodnia, zamknięcie całego projektu do początku miesiąca itd.). Nie czujesz presji, za to cieszysz się z kolejnych osiągnięć.

Jak pokazać side project na rozmowie rekrutacyjnej i na GitHubie?

Side project w IT ma sens wtedy, gdy nie tylko służy zdobyciu nowych umiejętności, ale też da się „sprzedać”, na przykład rekruterowi. I wcale nie musisz planować strategii marketingowej, liczy się bardziej to, w jaki sposób opowiesz o projekcie, pomyśle na niego, realizacji, a nawet problemach, z którymi musiałeś/aś sobie poradzić.

Jak i gdzie możesz się zaprezentować?

• GitHub – to właściwie pierwsze miejsce, o jakim warto pomyśleć. Platforma dla programistów, zlokalizowana w chmurze, dostępna dla każdego. Możesz przechowywać tu projektowany przez siebie kod, a system zarejestruje każdą zmianę, co ułatwia przywrócenie poprzedniej wersji. GitHub daje też pole do pracy zespołowej i możliwość zgłaszania wykrytych błędów.
• Własny blog techniczny/portfolio – świetne zaplecze do budowania historii projektu i dodawania szczegółów do „opowieści”, wraz z pokonywaniem kolejnych przeszkód.

W takich miejscach możesz zaprezentować rekruterowi swój side project. To tylko połowa pracy – drugą musisz wykonać poprzez opowieść o tym, jak udało Ci się dotrzeć do tego punktu w karierze i jak pomógł w tym projekt poboczny.

Side project a umowa o pracę — co wolno, a czego nie?

Wiele osób o tym nie myśli, a prawdopodobnie nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że polskie przepisy dotyczące umowy o pracę lub B2B z przeniesieniem praw autorskich (IP assignment) mogą ograniczać możliwość opracowywanie side projectów w IT.

W większości przypadków pracodawcy z branży IT nie widzą przeszkód, by ich pracownicy na umowę o pracę działali nieco na własną rękę i tworzyli swoje projekty, jednak nie w godzinach pracy. Reguluje to zresztą Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych [Dz.U.2025.0.24 t.j.] – w art. 12 i 74 pkt. 3 wskazano, że utwory (np. program komputerowy) stworzone w czasie wykonywania zadań służbowych należą do pracodawcy. I z tym nie da się dyskutować. Nic nie stoi oczywiście na przeszkodzie ku temu, by tego rodzaju projekty robić po godzinach pracy, jeśli nie koliduje to z indywidualnymi zapisami umownymi.

Artykuł 101¹ Kodeksu Pracy wyraźnie wskazuje natomiast, że pracownik nie może działać na szkodę pracodawcy i prowadzić działalności dla niego konkurencyjnej.

Jak wygląda ta kwestia w przypadku B2B z klauzulą IP assignment? Tu zapisy mogą być bardziej restrykcyjne i bezwzględnie musisz brać je pod uwagę. Takie sytuacje mogą przyjąć korzystniejszy obrót, jeżeli poinformujesz o projekcie klienta lub pracodawcę, lub też zdecydujesz się na udostępnienie go w ramach licencji open source.

Pamiętaj, że nie jest to porada prawna – zawsze bierz pod uwagę zapisy w swojej umowie oraz konsultuj się z prawnikiem w razie jakichkolwiek wątpliwości.

FAQ — Najczęściej zadawane pytania o side project w IT

Co to jest side project i czy warto go mieć jako programista?

Side project to projekt poboczny, czyli taki, którym zajmujesz się poza pracą. Pozwala na podszlifowanie nowych umiejętności i pokazanie swoich możliwości ewentualnym klientom czy pracodawcom – na przykład wtedy, gdy chcesz się przebranżowić.

Jaki side project wybrać na początek?

Wybierz taki side project, który odpowiada Twoim możliwościom czasowym oraz umiejętnościom. Oczywiście, możesz sięgać po trudniejsze zagadnienia, ale zbyt złożone mogą skutecznie zniechęcić Cię do dalszej pracy. Znajdź problem, określ go, a potem opracuj dla niego rozwiązanie!

Czy side project może kolidować z umową o pracę?

Wszystko zależy od tego, jak wyglądają zapisy w Twojej umowie. Pod kątem obowiązujących przepisów musisz wiedzieć, że wszystko, co opracujesz w ramach godzin pracy, staje się własnością pracodawcy. Nie możesz też działać na jego niekorzyść czy prowadzić działalności konkurencyjnej.

Może Ci się spodobać:

• Od czego zacząć naukę programowania?
• 5 rad, jak wypracować portfolio, które zaciekawi pracodawców
• Freelancing w branży IT – korzyści i wyzwania