Standardowe i podwyższone KUP przy umowie o pracę
# 1. Standardowe koszty uzyskania przychodu umowa o pracę (250 zł)
Przysługują Ci „z automatu”, jeśli mieszkasz w tej samej miejscowości, w której znajduje się Twoje miejsce pracy. Zysk roczny na rękę wynosi wtedy ok. 30 zł miesięcznie (przy podatku 12%).
Masz pierwszą umowę o pracę? Zobacz: Pierwsza umowa o pracę — co musisz wiedzieć?
#2. Podwyższone KUP (300 zł)
Możesz z nich skorzystać, jeśli spełniasz dwa warunki. Po pierwsze - Twoje miejsce stałego lub czasowego zamieszkania znajduje się w innej miejscowości niż zakład pracy. Po drugie - nie otrzymujesz dodatku za rozłąkę. Zysk na rękę wynosi wtedy ok. 36 zł miesięcznie (przy podatku 12%).
Pamiętaj, że aby pracodawca naliczał 300 zł zamiast 250 zł, musisz złożyć pisemne oświadczenie (często na druku PIT-2).
20% KUP przy zleceniu i dziele — zasady
Przy umowach cywilnoprawnych (zlecenie i o dzieło) system wyliczania kosztów różni się nieco od tego przy etacie. Nie mamy tu sztywnych kwot (jak 250 zł), ale stawki procentowe. Standardem dla większości zleceniobiorców jest właśnie 20%.
Jak to działa w praktyce?
- Koszty liczy się od przychodu pomniejszonego o składki społeczne (emerytalną, rentową i chorobową), które finansuje zleceniobiorca.
- Jeśli Twoja „baza” do opodatkowania po składkach wynosi 4 000 zł, to Twoje koszty (20%) wynoszą 800 zł. Podatek zapłacisz tylko od pozostałych 3 200 zł.
20% KUP jest zazwyczaj znacznie korzystniejsze niż standardowe 250 zł na etacie, ponieważ realnie obniża podatek o większą kwotę.
50% KUP dla twórców — dla kogo i na czym polega?
Niektórzy pracownicy (np. programiści, graficy) mogą korzystać z tzw. autorskich kosztów uzyskania przychodu, które wynoszą aż 50%. Przykładowo więc przy standardowej umowie o pracę Twoje koszty to 250 zł. Przy kosztach autorskich, aż 50% Twojego przychodu (pomniejszonego o składki ZUS) jest traktowane jako koszt.
Przykład: Zarabiasz 10 000 zł brutto. Przy standardowych kosztach płacisz podatek od prawie całej kwoty. Przy kosztach 50%, fiskus uznaje, że 5 000 zł to Twój „koszt wytworzenia dzieła” i nalicza podatek (12%) tylko od pozostałych 5 000 zł. W efekcie Twoja wypłata „na rękę” może być wyższa o kilkaset złotych miesięcznie.
Kiedy stosuje się 20%, a kiedy 50%?
- 20% KUP. To stawka domyślna, stosowana do typowych zleceń.
- 50% KUP. Zarezerwowane dla twórców (gdy w ramach umowy zlecenie lub o dzieło tworzysz utwór w rozumieniu prawa autorskiego i przenosisz prawa autorskie na zleceniodawcę).
Ulga dla młodych (PIT zero) — kto, ile, do kiedy?
- Kto? Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia i zarabiają na podstawie umowy o pracę (etat), umowy zlecenia, praktyk absolwenckich lub staży uczniowskich.
- Do kiedy? Ulga przysługuje do dnia Twoich 26. urodzin włącznie.
- Ile? Roczny limit w 2026 roku wynosi 85 528 zł brutto rocznie.
Co się dzieje z ulgą dla młodych po 26. urodzinach?
Przekroczenie progu 26. roku życia to moment, w którym Twoje wynagrodzenie netto realnie spadnie, ponieważ tracisz status osoby zwolnionej z podatku dochodowego.
Jedyne o czym musisz pamiętać w takiej sytuacji to fakt, że o prawie do ulgi decyduje wyłącznie data wypłaty pieniędzy, a nie okres, za który są one należne. Jeśli otrzymasz przelew chociaż jeden dzień po swoich 26. urodzinach, pracodawca musi już pobrać od niego zaliczkę na podatek (zazwyczaj 12%), nawet jeśli wynagrodzenie dotyczy miesiąca, w którym miałeś <26.
W tym momencie do gry wchodzą jednak koszty uzyskania przychodu, które wcześniej były dla Ciebie nieistotne. Teraz Twój dochód do opodatkowania będzie pomniejszany o standardowe 250 zł lub 300 zł, co stanowi Twoją nową, choć skromniejszą, tarczę podatkową. Warto wtedy również upewnić się, że w kadrach znajduje się Twój aktualny druk PIT-2.
| Art. 31b. - [Oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia podatku] - Podatek dochodowy od osób fizycznych: “Płatnik pomniejsza zaliczki o kwotę stanowiącą niewięcej niż 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, jeżeli podatnik złoży temu płatnikowi oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia”. |
Czy KUP i ulgę dla młodych można łączyć?
Tak, można je łączyć. Jednak koszty uzyskania przychodu odliczysz dopiero od nadwyżki po przekroczeniu rocznego limitu przychodów (85 528 zł) lub po ukończeniu 26. roku życia. Dopóki korzystasz z pełnego zwolnienia z PIT, koszty te nie wpływają na Twoją wypłatę, ponieważ podatek i tak wynosi zero.
FAQ: Najczęstsze pytania o KUP i ulgę dla młodych
1. Czy muszę składać wniosek o ulgę dla młodych?
Nie. Od 2021 roku pracodawcy i zleceniodawcy mają obowiązek stosować ulgę automatycznie wobec każdego pracownika, który nie ukończył 26. roku życia.
2. Czy jeśli mam ulgę dla młodych, to mogę odliczyć koszty 50% dla twórców?
Tak, ale w ramach wspólnego limitu. Ulga dla młodych (do 85 528 zł) oraz koszty autorskie 50% są limitowane łączną kwotą 120 000 zł rocznie. Jeśli Twoje zarobki są bardzo wysokie, po przekroczeniu tego progu zaczniesz płacić podatek na standardowych zasadach.
3. Co jeśli zapomniałem złożyć oświadczenie o dojazdach z innej miejscowości?
Jeśli w ciągu roku pracodawca odliczał Ci standardowe 250 zł zamiast 300 zł, możesz to skorygować w zeznaniu rocznym (PIT-37). Urząd skarbowy zwróci Ci nadpłacony podatek wynikający z różnicy kosztów.
Może Ci się spodobać:
Aleksandra SudnikWielbicielka kinematografii, gry w tenisa, włoskiej kuchni i content marketingu. Magister psychologii biznesu, podcasterka, prelegentka, redaktorka, autorka e-booków oraz managerka w agencji marketingowej Fox Strategy.
3 min.
